Ćwiczenia z wyobraźni, czyli skatepark w Jordanii

7Hills Skatepark via Facebook


W 1996 roku jednemu z mieszkających w Ammanie chłopców o palestyńskim pochodzeniu podarowano deskorolkę. Zaczął jeździć nią po mieście, popadając w konflikty z policją i pieszymi. Wtedy zakiełkowało w nim marzenie o prawdziwym skateparku.

W 2009 roku, kiedy był już dorosły, Mohammed Zakaria założył własną markę deskorolek o nazwie Philadelphia. Niedługo potem skontaktowała się z nim organizacja pozarządowa Make Life Skate Life. W 2014 roku jego dziecięce marzenie w końcu się spełniło. W samym sercu Ammanu stworzono skatepark 7Hills, który stał się miejscem integracji wielokulturowego społeczeństwa.

Cichy dom w hałaśliwej dzielnicy

Haszymidzkie Królestwo Jordanii jest porównywane do „cichego domu w hałaśliwej dzielnicy”. Kraj od północy graniczy z Syrią, na wschodzie z Irakiem, a na zachodzie z Palestyną i Izraelem. Biorąc pod uwagę jej względnie stabilną sytuację polityczną, Jordania wydaje się być bezpieczną przystanią pośród sąsiedzkich krajów, które w najnowszej historii doświadczyły brutalnych konfliktów, wojen i zniszczeń. 

Od czasu uzyskania niepodległości w 1946 roku Jordania przyjęła wielu uchodźców i uchodźczyń. Pierwszą dużą grupą były osoby z Palestyny, uciekające przed Nakbą [arab. 'katastrofa’, czyli przesiedlenie ponad 700 tys. osób z Palestyny – przyp.red] w 1948 roku, a później ponownie podczas wojny w 1967 roku. Obecnie Palestyńczycy i Palestynki stanowią około połowę populacji Jordanii. 95% z nich otrzymało obywatelstwo jordańskie, pozostali zachowali status uchodźcy, pozostając pod opieką Agencji Narodów Zjednoczonych dla Pomocy Uchodźcom Palestyńskim na Bliskim Wschodzie (UNRWA). 

W latach 1975-1990, podczas libańskiej wojny domowej, Jordania odnotowała kolejny napływ osób szukających azylu. Sytuacja powtórzyła się w 1991 roku i 2003 roku, kiedy z powodu wojny toczącej się w ich ojczyźnie i w Zatoce Perskiej do kraju przybyli Irakijczycy i Irakijki. Wielu uchodźców i uchodźczyń przyjechało także z Jemenu, Somalii i Sudanu. W 1982 roku z powodu masakry w Hamie do Jordanii zaczęli uciekać pierwsi Syryjczycy i Syryjki. W 2011 roku po wybuchu syryjskiej wojny domowej kraj odnotował bezprecedensową liczbę osób szukających schronienia. Według najnowszego spisu powszechnego, Jordania, czterokrotnie mniejsza od Niemiec, zarejestrowała około 1,3 miliona syryjskich uchodźców i uchodźczyń. W przeliczeniu na liczbę mieszkańców czyni ją to drugim, po Libanie, krajem, który przyjął największą liczbę osób.

Braterska miłość, czyli Filadelfia

Stolica kraju, Amman, zgodnie ze swoją dawną nazwą Filadelfia, która po grecku oznacza braterską miłość, gości około 26% uchodźców i uchodźczyń zarejestrowanych w Jordanii. To właśnie tutaj powstał skatepark 7Hills, o którym marzył Mohammed Zakaria.

„Chcieliśmy wypełnić pustą przestrzeń miejską, zbudować nasz skatepark i przekazać go społeczeństwu” – wyjaśnia 36-letni Mohammed, zapalony skater i fotograf. Z pomocą lokalnej społeczności i wolontariuszy oraz wolontariuszek z całego świata budowę parku udało się skończyć w zaledwie 18 dni. „Okoliczni mieszkańcy i mieszkanki byli bardzo zaangażowani w budowę. Dzieci przychodziły pomagać po szkole, a ich matki przysyłały nam jedzenie, chociaż wtedy nawet nie wiedziały, co to jest skatepark” – wspomina Zakaria. Dzięki zaangażowaniu w proces tworzenia nowego miejsca, teren, który znajduje się między Dżabal Amman i Dżabal Al Weibdeh, dwoma najstarszymi i najważniejszymi z siedmiu wzgórz, na których pierwotnie zbudowano Amman, stał się ich własnością.

Całe miasto staje się placem zabaw

Mohammed tłumaczy, że jazda na deskorolce to coś więcej niż tylko sport: „to ćwiczenie wyobraźni”. Zamiast uznać za oczywiste, że ławka została zaprojektowana przez architekta miejskiego wyłącznie po to, żeby na niej siedzieć, deskorolkarze przejmują inicjatywę. Nadają nowe znaczenie obiektom w mieście, jeżdżąc po nich i wykonując triki. „Całe miasto staje się placem zabaw” – mówi z uśmiechem Zakaria. „To dodaje dzieciom siły”.

Skatepark 7Hills w Ammanie.
Skatepark 7Hills w Ammanie.

Jednak 7Hills to nie tylko miejsce do jazdy na deskorolce. Ponieważ w mieście brakuje przestrzeni publicznych, skatepark stał się dla mieszkańców i mieszkanek punktem spotkań. Z czasem wokół 7Hills wyrosła społeczność, w której każdy jest mile widziany. Zaczynając jako skatepark, 7Hills wkrótce przekształcił się w organizację pozarządową, która oferuje lekcje dla dzieci z różnych środowisk i współpracuje z organizacjami wspierającymi młodzież w trudnej sytuacji ekonomicznej, uchodźców i uchodźczynie oraz młode dziewczyny.

Poczucie wspólnoty

Lokalizacja przy ulicy Księcia Muhammada jest ważnym punktem łączącym zamożny zachód Ammanu i wschodnią część miasta, którą zamieszkują ludzie o niższym statusie społeczno-ekonomicznym. Dzięki temu 7Hills stał się tyglem dla wielu różnych grup i środowisk. Zakaria, dyrektor i współzałożyciel 7Hills, opisuje społeczność skateparku jako rzeczywistą reprezentację społeczeństwa Ammanu. „Nigdzie indziej w mieście osoby uchodźcze, migranci i migrantki oraz członkowie i członkinie różnych środowisk, nie mieszają się tak, jak tu” – zauważa. Jest to jeden z powodów, dla których fotograf postrzega skateboarding jako narzędzie do spajania społeczeństwa. „Jazda na deskorolce uczy pokory. Upadek jest nieodłącznym elementem tego sportu. To tworzy społeczność ludzi, którzy rozumieją porażki, ale także wysiłek uczenia się nowych tricków” – tłumaczy Zakaria.

Nie zniechęcanie się porażkami może być cenną umiejętnością, kiedy jest się osobą uchodźczą w Jordanii. Wiele z nich nie może uzyskać pozwolenia na legalną pracę i musi szukać zatrudnienia na czarno. Pandemia koronawirusa nadwyrężyła jordańską gospodarkę, co sprawiło, że liczba osób żyjących poniżej granicy ubóstwa, a także tych, których bezpieczeństwo żywnościowe jest zagrożone, znacznie wzrosła.

Jeśli chodzi o integrację uchodźców i uchodźczyń w Jordanii, Mohammed Zakaria uważa, że największy problem tkwi w organizacjach pozarządowych. Większość z nich pracuje tylko z określonymi grupami osób, klasyfikując ludzi na podstawie ich kraju pochodzenia, co dzieli społeczeństwo i podsyca nienawiść. „Tak naprawdę uchodźcy i uchodźczynie nie integrują się, bo wciąż są postrzegani jako outsiderzy” – mówi Zakaria. Innym problemem jest tworzenie systemu zależności i hierarchiczna struktura organizacji. Natomiast w 7Hills każdy jest częścią społeczności i posiada zarówno prawa, jak i obowiązki. 

7Hills integruje

Jednym z przykładów takiego podejścia jest Program Młodych Liderów. Aby otrzymać nową deskę lub kółka, dzieci muszą przez określoną liczbę godzin prowadzić zajęcia dla innych dzieciaków. Mogą też zamiast tego dbać o porządek i sprzątać skatepark. Dzięki temu udaje się przełamywać podziały ze względu na płeć czy pochodzenie, pokonywać bariery i tworzyć zgraną, różnorodną społeczność. „Sudańczycy pomagają imigrantom, dziewczęta uczą chłopców, Jemeńczycy pracują z dziećmi z zachodniego Ammanu” – opowiada Zakaria. „W ten sposób najmłodsi zmieniają się z beneficjentów i beneficjentek pomocy w aktywnych uczestników i uczestniczki społeczeństwa. W ten sposób to miejsce staje się samowystarczalne” – tłumaczy.

Zakaria ma jeszcze wiele pomysłów na dalszy rozwój społeczności. Planuje przekształcić 7Hills z organizacji pozarządowej w przedsiębiorstwo społeczne, aby uniezależnić się od darowizn, zwłaszcza od zagranicznych darczyńców. Biorąc pod uwagę możliwości, jakie niesie ze sobą skatepark, organizacja chce przyczynić się do rozwoju wiedzy na temat przestrzeni publicznych w formie badań i projektów. Ostatecznie może to pomóc w procesie tworzenia polityki miejskiej i lobbowaniu na rzecz większej liczby przestrzeni publicznych.

Dzięki ludziom, takim jak Mohammed Zakaria, i miejscom, takim jak 7Hills, przywołany na początku opis Jordanii zyskuje nowe znaczenie. To już nie tylko cichy dom w hałaśliwej okolicy. To także bezpieczny i przyjazny dom dużej, kochającej się rodziny.

Hannah Lettl

Tekst opublikowany w ramach projektu Migration & Media współfinansowanego ze środków Humanity in Action oraz Landecker Foundation.

#



Najnowsze publikacje