Skip to content Skip to footer

Podzieleni murem, połączeni śmiercią. Salam Lab czyta „Apeirogon” Columa McCanna

Tragiczne śmierci ukochanych córek Izraelczyka i Palestyńczyka mogły stać się kolejnymi cyframi w statystyce ciągnącego się od lat konfliktu. Jednak stały się ogniwem spajającym życia dwóch mężczyzn do walki o pojednanie i pokój. Przeczytaj z nami powieść Columa McCanna „Apeirogon”.

Historie jak odłamki rozbitego lustra

Gdyby nie śmierć, być może nigdy by się nie spotkali. Ich życia były i miały pozostać rozdzielone murem separacyjnym. Ale tragiczne śmierci ukochanych córek Izraelczyka i Palestyńczyka nie były tylko kolejnymi cyframi w statystyce ciągnącego się od lat konfliktu. Stały się ogniwem spajającym życia dwóch mężczyzn do walki o pojednanie i pokój.

Dzięki Wydawnictwu Poznańskiemu do rąk polskiego czytelnika trafiła powieść Columa McCanna Apeirogon w znakomitym przekładzie Agi Zano. Jest to książka z jednej strony pełna brutalności i przemocy okupacji, a z drugiej strony historia pełna piękna i czułości. Pokazuje unikalną perspektywę indywidualnego wymiaru ludzkiego heroizmu.

Po lekturze tej książki, trudno będzie mi się rozstać z obrazami, które powieść McCanna zakotwiczyła mi w głowie. Obrazem postrzelonej dziewczynki, padającej bez życia przed sklepem z cukierkową bransoletką w ręku. Obrazem obrączkowanych na terytoriach palestyńskich ptaków. Ale także obrazem konfliktu palestyńsko-izraelskiego, który McCann przedstawia w setkach fabularnych kawałeczków. Obrazem konfliktu, który odbija się w każdej z tych mini-historii, jak w odłamkach rozbitego lustra. Być może teraz już zawsze będę patrzeć na konflikt palestyńsko-izraelski właśnie w ten sposób – jako na milion pozornie maleńkich, ale głęboko tragicznych ludzkich historii.

Czekałam na tę książkę od pierwszej zapowiedzi i nie rozczarowałam się. Poruszająca – tym bardziej, że oparta na faktach – historia dwóch rodzin. Język nasycony wojną, a jednak pełen delikatności. Literacka uczta nie tylko dla fanów_ek wyszukanej formy, ale także głębokiej i ciekawej fabuły.

Głęboko satysfakcjonująca powieść, która zostanie z Wami na długo. Serdecznie polecam!

Anna Wilczyńska, Salam Lab.

Anna Wilczyńska, Salam Lab.

Poszukiwanie punktów wspólnych

Określenie “wyjątkowa” tak często pojawia się w recenzjach i opisach książek, że słowo to zaczyna powoli tracić na wiarygodności i znaczeniu. Bez niego jednak trudno byłoby mi zrecenzować Apeirogon, najnowszą powieść irlandzkiego pisarza Columa McCanna.

Autor opisuje historię przyjaźni dwóch mężczyzn, Ramiego i Bassama, Izraelczyka i Palestyńczyka. Wiele ich dzieli, ale łączy doświadczenie straty i żałoba po utracie córek. Sama historia jest intrygująca, szczególnie mając świadomość, że jest oparta na faktach. Ale dodatkowym źródłem wyjątkowości Apeirogonu jest sama forma powieści. Książka składa się z 1001 sekcji (skojarzenie ze słynnymi baśniami nie jest przypadkowe!), krótkich rozdziałów, które czasem są pojedynczym zdaniem, czasem kilkustronicową opowieścią, a czasami fotografią. 

Fabuła powieści nie jest linearna. McCann zabiera czytelników w podróż w czasie i przestrzeni, opisując historię nie tylko dwójki głównych bohaterów i ich rodzin, ale też dzieląc się informacjami z zakresu matematyki, ornitologii, mitologii, literatury, filozofii czy polityki. W ten sposób czytelnik otrzymuje dosyć skomplikowaną literacką mozaikę, której poszczególne elementy mogą pozornie do siebie nie pasować. Ale wystarczy wykonać krok do tyłu, aby móc zrozumieć i podziwiać całość historii.

Wielowątkowość, metaforyczność i nieliniowość fabuły mogą początkowo dziwić lub nawet zniechęcać. Jednakże piękny i poetycki język autora, doskonale przełożony na język polski przez Agę Zano, sprawia, że od książki trudno się oderwać. A dopasowanie do siebie poszczególnych fragmentów układanki nie utrudnia lektury, lecz stanowi satysfakcjonujące wyzwanie.

Joanna Bogdanowicz z książką „Apeirogon”.

Po drugiej stronie jest taki sam człowiek

Mimo poetyckości i piękna, sam rdzeń powieści, czyli historia głównych bohaterów, jest trudny i bolesny. Córka Ramiego, nastoletnia Smadar, zmarła jako ofiara samobójczego zamachu w Jerozolimie. Dziesięć lat później zmarła córka Bassama, Abir, postrzelona przez izraelskiego żołnierza.

McCann nie sili się na zbędną delikatność, ani przy dosadnych opisach aktów przemocy, ani przy opisie emocji. Kierowani rozpaczą i bólem bohaterowie początkowo uciekają się do swoich uprzedzeń i nienawiści, do chęci zemsty i wyrządzenia “tej drugiej stronie” takiej samej krzywdy, jakiej oni doznali. Co ważne, w powieści Columa McCanna nie znajdziemy symetryzmu lub usilnej neutralności politycznej. Autor podkreśla nierówność doświadczeń ludzi żyjących po stronie okupanta i po stronie okupowanej, różnice w możliwości godnego przeżywania żałoby i w dążeniu do wymierzenia sprawiedliwości wobec sprawców przemocy. 

Budowanie pokoju, porozumienia, wspólnoty i przyjaźni nie jest łatwym procesem, szczególnie kiedy dla sił politycznych korzystniejsze jest budowanie murów i barier. Ale zdecydowanie łatwiej jest osiągnąć te cele, kiedy zaczniemy zauważać, że drugi człowiek jest właściwie taki jak my – tak samo cierpiący, tak samo zmęczony konfliktem, tak samo potrzebujący wsparcia, zrozumienia i wspólnoty. Szukając punktów wspólnych między poszczególnymi sekcjami książki i zależności między pozornie niepowiązanymi ze sobą fragmentami można dojść do wniosku, że właśnie tak powinno się budować pokój i zrozumienie – zauważając to co łączy ludzi mimo ich różnic. A lektura Apeirogonu może być dobrym początkiem takiego ćwiczenia. Polecam serdecznie!

Joanna Bogdanowicz, Salam Lab

Dane rejestrowe

Stowarzyszenie Laboratorium Działań dla Pokoju

ul. Elizy Orzeszkowej 10/17
31-065 Kraków
NIP: 6772471257
REGON: 520484716

 

Stowarzyszenie Laboratorium Działań dla Pokoju jest wpisane do ewidencji stowarzyszeń zwykłych  prowadzonej przez Prezydenta Miasta Krakowa.

 

Numer w ewidencji stowarzyszeń zwykłych: 191.

Data wpisu do ewidencji: 17.11.2021 r.

Adres korespondencyjny

Stowarzyszenie Laboratorium Działań dla Pokoju

ul. Elizy Orzeszkowej 10/17
31-065 Kraków
kontakt@salamlab.pl

Numer konta bankowego

57 1140 2004 0000 3102 8192 3774 (mBank)

IBAN: PL57 1140 2004 0000 3102 8192 3774

SWIFT/BIC: BREXPLPWMBK

Salam Lab ◆ Laboratorium Pokoju. Wszelkie prawa zastrzeżone.