Co się działo w Salam Lab przez ostatnie 3 miesiące?
Ostatnie miesiące roku to był dla całego naszego zespołu pracowity czas. Chcemy się z Wami podzielić tym, co udało nam się osiągnąć
Dla Działu Edukacji był to przede wszystkim czas realizacji dwóch ważnych projektów – programu edukacyjnego dla krakowskich szkół oraz rozwijania innowacji społecznej, czyli gry „Wspólne dobro”.
Prace nad grą edukacyjną „Wspólne dobro”
Od października nasz zespół pracuje nad projektem gry edukacyjnej pt. „Wspólne dobro” skierowanej do uczniów i uczennic szkół ponadpodstawowych. Gra poruszać będzie temat dialogu międzykulturowego, ale też wielokulturowości polskiego społeczeństwa. Tworzona jest w ramach projektu „Inkubator pomysłów 3 – wsparcie w rozwoju innowacji społecznych dotyczących włączenia społecznego” realizowanego przez Fundację Stocznia w partnerstwie z Klubem Inteligencji Katolickiej oraz Ośrodkiem Ewaluacji w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.
Za nami jedno z ważniejszych wydarzeń w procesie tworzenia gry — warsztaty, na które zaprosiliśmy osoby reprezentujące różne grupy społeczne i kulturowe, by włączyły się w proces projektowania kluczowego elementu w grze, czyli postaci, w które w rozgrywce wcielać się będą uczestnicy i uczestniczki. W warsztatach wzięło udział w sumie 27 osób. Materiały, które nasi goście i gościnie stworzyli podczas warsztatów będą dla nas punktem wyjścia do opracowania postaci w grze — inspirowanych prawdziwymi doświadczeniami, historiami itożsamościami. Ponieważ nie wszystkie grupy mniejszościowe udało nam się zaprosić do udziału w warsztatach, w nowym roku planujemy jeszcze jedno spotkanie warsztatowe.
Zespół, który pracuje nad rozwojem inkubacji tworzą edukatorki i edukatorzy Salam Lab: Monika Zielińska, Alex Gierlińskie, Maria Gutowska i Jolanta Jurusik pod okiem Weroniki Szatkowskiej — badaczki i projektantki gier, specjalizującej się w obszarze grywalizacji, projektowania partycypacyjnego i ewaluacji projektów.
Przed nami jeszcze wiele pracy, a pierwszymi efektami będziemy się chwalić w lutym przyszłego roku. W kwietniu planujemy natomiast testowanie gry z młodzieżą ze szkół ponadpodstawowych oraz z nauczycielami i nauczycielkami oraz z osobami zajmującymi się edukacją nieformalną.
Projekt „Jedność w różnorodności. Program dla szkół na rzecz wzmacniania międzykulturowej wspólnoty”
W październiku otrzymałyśmy nasz pierwszy mały grant od Urzędu Miasta Krakowa, dzięki któremu mogłyśmy kontynuować nasze działania w krakowskich szkołach. We współpracy z Fundacją IB Polska i Centrum Wielokulturowym w Krakowie zrealizowałyśmy program edukacyjny „Jedność w różnorodności. Program na rzecz wzmacniania międzykulturowej wspólnoty”. 4 klasy (2 ze szkół podstawowych i 2 ze szkół ponadpodstawowe) wzięły udział w cyklu warsztatów, podczas których rozmawialiśmy_łyśmy o mechanizmach prowadzących do dyskryminacji i wspólnie zastanawialiśmy_łyśmy się, jak przełamywać stereotypy i zapobiegać powstawaniu uprzedzeń oraz dlaczego jest to ważne. Istotnym punktem programu był także temat dezinformacji i jej wpływu na postrzeganie grup mniejszościowych, a także roli empatii w budowaniu wspólnoty międzykulturowej.
Klasy szkół ponadpodstawowych miały dodatkowo okazję zagrać w naszą autorską grę detektywistyczną „Spadkobierca”, która była dla nas punktem wyjścia do rozmowy o tożsamości i złożoności ludzkich historii.
Dopełnieniem cyklu warsztatowego były wizyty klas w Centrum Wielokulturowym w Krakowie, włączone w program jako jego integralna część. Uczniowie i uczennice mieli okazję zobaczyć to wyjątkowe miejsce, często po raz pierwszy, a przede wszystkim poznać osoby z doświadczeniem migracji, które współtworzą krakowskie społeczeństwo. Podczas spotkań uczniowie i uczennice usłyszeli indywidualne historie naszych gości i gościń, dowiedzieli się więcej o ich krajach pochodzenia i przyczynach przyjazdu do Krakowa. Dla młodzieży była to okazja do zadawania pytań oraz skonfrontowania własnych wyobrażeń i stereotypów z nową perspektywą i poznania różnorodnych doświadczeń migracyjnych.
Jesteśmy ogromnie wdzięczne Miastu Kraków za zaufanie i wsparcie finansowe naszych działań edukacyjnych.
Serdecznie dziękujemy Fundacji IB Polska oraz Centrum Wielokulturowemu w Krakowie za wspólne działanie na rzecz wzmacniania otwartości i budowania wspólnoty oraz Magdalenie Machale za zainicjowanie projektu, nadanie mu finalnego kształtu i nieocenione wsparcie.
Szkołom dziękujemy za zaufanie i zaangażowanie, a naszym gościom i gościniom: Yarynie, Fernandzie, Shafiemu, Yusufowi, Tatcher, Paulínie, Serafimowi i Antoine’owi za chęć dzielenia się swoja historią, doświadczeniem i perspetywą oraz za otwartość na pytania uczniów i uczennic.
Zadanie publiczne finansowane ze środków Miasta Krakowa
logo „Magiczny Kraków“ z podlinkowaniem do strony: www.krakow.pl
Oprócz działań projektowych nie zabrakło też pojedynczych warsztatów i wydarzeń z naszym udziałem:
Gra terenowa dla młodzieży
Na zaproszenie Forum Dialogu Obywatelskiego byłyśmy zaangażowane w realizację gry terenowej pt. „Krok w krok z Unią Europejską” skierowanej do uczniów i uczennic krakowskich szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Nasze Stowarzyszenie było jednym z dwunastu przystanków na trasie unijnych inwestycji i europejskich wartości. Zadaniem, które czekało na młodzież był quiz dotyczący tematu migracji oraz mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce.
Warsztaty na Wawelu
30 listopada ponownie odwiedziłyśmy Wawel z naszymi rodzinnymi warsztatami pt. „Rycerze pokoju”. Tym razem towarzyszyły one wystawie Zbrojownia. W jaki sposób ekspozycja niosąca skojarzenia z wojennym orężem i konfliktem, może stać się inspiracją do rozmowy o pokoju? Podczas spotkania Blanka Błaszczak-Rozenbaum zaprosiła dzieci i ich opiekunów do wspólnego nadawania nowych znaczeń eksponatom prezentowanym na wystawie i refleksji nad tym, jak rozbrajać uprzedzenia i budować otwartość.
Warsztaty w Wilanowie
W ramach współpracy z Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie w Warszawie od kwietnia w przestrzeniach Muzeum realizujemy warsztaty międzykulturowe dla młodzieży szkolnej. W listopadzie odbył się ostatni warsztat w tym roku, w którym uczestniczyła grupa z ośrodka socjoterapii. Warsztaty prowadzone przez Ninę Wójtowicz były przestrzenią do rozmowy o wielokulturowości społeczeństwa oraz o stereotypach, które mogą stać się barierą w budowaniu wspólnoty i wzmacniania otwartości.
Konferencja „Hear the Youth”
22 października nasz Dział Edukacji współtworzył strefę wystawienniczą podczas konferencji „Hear The Youth” organizowanej przez Ambasadę Społeczności w Klastrze Innowacji Społeczno-Gospodarczych Zabłocie 20.22 w Krakowie. Była to dla nas okazja, by opowiedzieć młodym osobom o tym, czym się zajmujemy, jak działa nasza organizacja, a także w jaki sposób mogą zainicjować działania z zakresu edukacji antydyskryminacyjnej i edukacji globalnej w swoich szkołach.
Oprócz działań dla młodzieży za nami także kilka działań edukacyjnych skierowanych do osób dorosłych.
Warsztaty o mowie nienawiści
Na zaproszenie Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego w Warszawie Monika Zielińska poprowadziła warsztaty „Kiedy reagować i jak to robić, by zapobiegać dyskryminacji oraz mowie nienawiści”. W warsztatach wzięli udział edukatorzy i edukatorki oraz osoby reprezentujące urzędy i instytucje — osoby uczestniczące w Forum Partnerów programu „Zawołani po Imieniu”, który zajmuje się upamiętnianiem osób ratujących Żydów w czasie okupacji niemieckiej. Warsztaty poświęcone były refleksji nad tym, jak opowiadać o Zagładzie w kontekście obecnej sytuacji w Gazie i Izraelu.
Warsztaty międzykulturowe
Na zaproszenie Uniwersytetu Śląskiego Katarzyna Domagała i Monika Zielińska poprowadziły warsztaty w Katowicach i we Wrocławiu dla nauczycieli i nauczycielek oraz pracowników i pracowniczek urzędów, które poświęcone były tematowi integracji kulturowej i przeciwdziałania dyskryminacji. Nasze warsztaty były częścią większego projektu realizowanego przez Uniwersytet Śląski, Urząd Miasta Katowice, Urząd Miejski Wrocławia oraz UNICEF, w ramach którego uczestnicy i uczestniczki, wykorzystując wiedzę i kompetencje zdobyte podczas warsztatów, przeprowadzą własne zajęcia w swoim środowisku pracy.
W redakcji Salam Lab…
… ostatnie trzy miesiące roku upłynęły pod znakiem uważnego czytania świata poprzez książki, filmy i wydarzenia polityczne, a także snucia planów dotyczących nowych przedsięwzięć, które chcemy realizować w 2026 roku. Był to czas publikacji wymagających, poruszających i stawiających ważne pytania tekstów, z których jesteśmy dumne.
W minionym kwartale opublikowałyśmy kilka recenzji, które zapraszały do głębszego namysłu nad współczesnym światem. Jedną z nich była recenzja reportażu „Prywatne rewolucje. Dorastanie w nowych Chinach” autorstwa Yuan Yang, książki opowiadającej o transformacji Chin przez historie czterech młodych kobiet. Ich doświadczenia składają się na portret kraju pełnego sprzeczności, w którym dynamiczny rozwój ekonomiczny i technologiczny współistnieje z twardą kontrolą społeczno-polityczną. To opowieść o rewolucjach rozgrywających się w sferze prywatnej: walce o tożsamość, wolność i równość.
Sięgałyśmy także po kino. W recenzji filmu Mahdiego Fleifela Do nieznanej ziemi” Nasima Chaouchi pisala o ciężarze, jakim reżyser obarcza widza — ciężarze niemożliwym do zignorowania w świecie zdominowanym przez debaty o migracji, uchodźstwie i wojnach. To opowieść, która nie pozwala wrócić do wygodnej obojętności.
Szczególne miejsce zajęła również recenzja książki „Kiedyś wszyscy byliśmy tu ludźmi” Dalii Mikulskiej. Jest zbiór reportaży z Palestyny, który prowokuje do pytania o granice człowieczeństwa i o to, gdzie zaczyna się historia tej przemocy. Tekst autorstwa Joanny Sarneckiej był próbą wyjścia poza uproszczone narracje i polityczne slogany, które zbyt często zastępują realne zrozumienie.
Nie mogło zabraknąć także tekstu poświęconego Dniu Praw Człowieka, który obchodzimy co roku 10 grudnia, dokładnie w rocznicę przyjęcia Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1948 roku. Przy tej okazji przypominałyśmy, że dokument ten, dostępny dziś w 577 językach, pozostaje jednym z najważniejszych globalnych punktów odniesienia. Jednocześnie zwracałyśmy uwagę na dramatyczny kontekst współczesności — ONZ alarmuje, że ogarnięty wojną Sudan zmaga się z jednym z najpoważniejszych kryzysów humanitarnych naszych czasów.
Maciej Augustyn przyglądał się z kolei globalnej fali protestów z lat 2020–2025. W wielu krajach świata, od Azji po Bałkany, wybuchały demonstracje, rewolucje i ruchy sprzeciwu wobec skorumpowanej i nieudolnej władzy. Choć ich losy były różne, łączył je wspólny mianownik: trzonem buntów stało się pokolenie Z, coraz częściej stające w pierwszym szeregu walki o prawa, godność i realny wpływ na przyszłość nas wszystkich.
Poruszałyśmy także temat systemowej dyskryminacji w Indiach. Pisałyśmy o raporcie pokazującym, że Indyjski Sąd Najwyższy, instytucja często przedstawiana jako obrońca najbardziej marginalizowanych, przez dekady używała w swoich orzeczeniach języka wzmacniającego kastowe stereotypy. Ten tekst był dla nas okazją do zwrócenia uwagi na moc języka i na to, że słowa używane przez instytucje władzy nie tylko opisują rzeczywistość, ale aktywnie ją kształtują.
Jak zawsze patrzyłyśmy na świat szeroko, publikując teksty z różnych jego zakątków. Analizowałyśmy, jak polityka Donalda Trumpa i jedna doktryna mogą wpłynąć na globalną przyszłość klimatu, pokazując, że decyzje podejmowane w USA mają konsekwencje daleko wykraczające poza granice jednego państwa. Przyglądałyśmy się również przełomowej decyzji rządu Tajlandii, która umożliwia uchodźcom z Mjanmy legalne podjęcie pracy — krokowi ważnemu zarówno z perspektywy praw człowieka, jak i realnych warunków życia osób zmuszonych do ucieczki.
Pisałyśmy o Ameryce Południowej. Aresztowanie byłego prezydenta Brazylii analizowałyśmy jako symboliczny moment nadziei na rozliczalność władzy i wzmocnienie instytucji demokratycznych. Z kolei z Afganistanu przybliżyłyśmy historię Royi Karimi, kobiety, której droga od bycia nieletnią żoną do mistrzyni kulturystyki stała się opowieścią o determinacji, sprawczości i przekraczaniu narzuconych ograniczeń.
Z tą energią, uważnością i poczuciem odpowiedzialności za słowa wchodzimy w nowy rok, gotowe dalej opisywać świat bez uproszczeń i szukać historii, które naprawdę mają znaczenie.
